مقدمه:
در ابتدا تلفن هاي همراه داراي ساختار پيچيده اي نبودند . سخت افزار محدود نياز به نرم افزارهاي پيچيده نداشت ، تا اينکه شرکتهاي تلفن همراه نسل هاي دوم و سوم گوشي هاي خود را عرضه کردند . اين گوشي ها داراي امکانات سخت افزاري بيشتري بودند و تقريبا به صورت يک کامپيوتر کوچک طراحي شدند . در اين زمان بود که اين شرکتها به اهميت نرم افزار در اين گوشي هاي پي برده و رقابت نرم افزاري در کنار رقابت سخت افزاري شروع شد . مايکروسافت يکي از شرکتهايي بود که قبلا روي سيستم عامل کامپيوتر هاي جيبي خود کار کرده بود و Windows CE را به همين منظور طراحي کرده بود . اين ويندوز قابليت اين را داشت که روي موبايل ها نيز نصب شود . بعد از رسميت يافتن موبايل هاي نسل جديد شرکت هاي مطرح در اين صنعت که به مشکلات بي شمار Windows CE پي برده بودند و نمي خواستند نرم افزار اين صنعت را در انحصار يک شرکت نگه دارند با همکاري هم سيستم عامل جديدي براي موبايل ها به وجودد آوردند که Symbian نام گرفت . البته رقباي ديگري نيز مثل سيستم عامل Linux در اين صنعت وجود دارند که فعلا به صورت عمده استفاده نشده اند . در اصطلاح به موبايل هايي که از اين سيستم عامل استفاده مي کنند Smart Phone گفته مي شود.


پيدايش و حيات: Symbian
شرکت نرم افزاري Symbian براي اولين بار در ماه ژوئن سال 1998 به صورت کاملا مخفي و خصوصي براي کار بر روي سيستم عاملي براي کار روي موبايل ها تاسيس شد . مقر اصلي اين شرکت در انگليس تاسيس شد اما هم اکنون داراي حدود 750 کارمند در کشورهاي انگليس ، ژاپن ، سوئد و آمريکاست که درکار تحقيق و برنامه نويسي براي گسترش سيستم عامل و نرم افزارهاي آن هستند . تا اواخر سال 2003 هيجده موبايل از پنج شرکت معروف سوني ، نوکيا ، فوجيتسو ، موتورولا و زيمنس با اين سيستم عامل عرضه شد و علي رغم قيمت بالا مورد استقبال قرار گرفت و حدود 26 موبايل هم در برنامه اين شرکتها و چند شرکت ديگر با اين سيستم عامل در برنامه ساخت قرار گرفت . هم اينک نيز 48 مورد از اين موبايل ها به بازار عرضه شده و يا به زودي عرضه خواهد شد . آمار فروش موبايل هاي Symbian تا پايان سال 2003 به 6.7 ميليون موبايل رسيد و در سال 2004 نيز با رشد بي سابقه فروش مواجه شد به طوري که طبق آمار شرکت در سال 2004 فروش اين نوع موبايل ها رشد 201 درصدي داشته است . به علت فروش بالاي موبايل هاي Symbian هر روزه بر تعداد برنامه نويسان آن افزوده شده و نرم افزارهاي فوق العاده اي براي اين سيستم عامل طراحي مي شود . تا اواخر تابستان سال 2004 تعداد اين برنامه ها 3254 مورد گرديده است .
شرکت هاي به وجود آورنده :
14 شرکت اصلي و چند شرکت فرعي از به وجود آوردندگان اين محصول بودند ، بعضي از اين شرکتها در زمينه نرم افزار و بعضي از آنها در زمينه سخت افزار به رشد اين سيستم عامل و موبايل هاي آن کمک کرده اند . از اصلي ترين شرکتها مي توان به Nokia ، Sony-Eriksson ، LG ، Samsung ، Motorola ، Arima ، BenQ ، Fujitsu ، Lenovo ، Sanyo ، Sendo ، Mitsubishi Electronics و Siemens اشاره کرد .
تکنولوژي سیمبیان :

  Symbian شبيه ديگر سيستم عامل هاي مدرن و امروزي که براي PC ها وجود دارند ، به وجود آمده است . بنابراين داراي امکانات خوبي مثل Multitasking ، MultiThreading و همچنين مديريت حافظه مي باشد . در طراحي اوليه مبناي کار را بر روي اين موضوع بنا نهاده اند که اين سيستم عامل مي بايست روي امکانات سخت افزاري بسيار کم ( مثل 4 مگابايت رم ) کارايي فوق العاده اي داشته باشد . به همين دليل اين سيستم عامل مي تواند روي موبايل هاي امروزي فوق العاده سريع کار کرده و حداقل مشکل را داشته باشد . مبناي کار اين سيستم عامل بر اساس event ها بنا نهاده شده است ( شبيه ديگر سيستم عامل هاي امروزي مثل ويندوز ) و سي پي يو طوري مورد استفاده قرار مي گيرد که کمترين ميزان بار روي موبايل قرار گيرد . هم اکنون با اينکه نسخه هشتم Symbian عرضه شده است اما نسخه 7 اين سيستم عامل روي موبايل ها قرار مي گيرد و تا به حال نسخه هاي مختلفي از آن بدون اينکه به صورت کامل استفاده شوند به فراموشي سپرده شده اند . جالبترين مورد براي اين سيستم عامل به وجود آمدن اولين کرم و ويروس موبايل روي اين سيستم عامل در سال 2004 بود . اين کرم که Cabir نام دارد مي تواند با استفاده از تکنولوژي Bluetooth خود را به موبايل هاي ديگر منتقل کند .
طراحي :
پلتفرم‌هاي مختلفي براساس سيمبيان طراحي شده است كه شامل پلتفرم‌هاي باز مانند UIQ ،Nokia سري شصت، هفتاد و نود، و پلتفرم‌هاي بسته مانند NTT DoCoMo هستند. انعطاف‌پذيري اين سيستم‌عامل به آن امكان مي‌دهد روي انواع گسترده‌اي از تجهيزات موبايل پياده‌سازي شود. بزرگ‌ترين ويژگي اين سيستم‌عامل، طراحي آن براي تجهيزات كوچك دستي با منابع محدود است كه مي تواند ماه‌ها و سال‌ها روي آن اجرا شود.
به علت محدود بودن منابع حافظه در چنين تجهيزاتي، از روش‌هاي مختلفي براي استفاده بهينه از آن‌ها استفاده شده است. برنامه‌نويسي سيمبيان، رويدادگرا (event-based) است و CPU زماني كه برنامه‌هاي كاربردي مستقيماً با يك رويداد ارتباطي نداشته باشند، خاموش مي‌شود. به اين نوع برنامه‌نويسي، active objects گفته مي‌شود. چنانچه از اين روش‌ها به خوبي استفاده شود، مدت كاركرد باتري نيز افزايش پيدا مي كند. به همين علت براي دستيابي به اين ويژگي‌ها از زبان ++C براي برنامه‌نويسي و توسعه اين سيستم‌عامل استفاده شده است؛ هر چند بسياري از تجهيزات با پلتفرم سيمبيان مي‌توانند به‌وسيله زبان‌هاي ديگري چون PL ،Python، ويژوال بيسيك،Simkin و Perl نيز برنامه‌نويسي شوند.
ساختار سيمبيان :
سيمبيان سيستم‌عاملي با ساختار32 بيتي است كه با امكان مديريت همزمان چند برنامه (multi-tasking) براي تجهيزات موبايل طراحي شده است. در ادامه به برخي از ويژگي‌هاي اصلي اين سيستم‌عامل اشاره مي شود.
از ‌‌معماري انعطاف‌پذير مبتني‌بر مدل كلاينت- سرور و نوعي از روش برنامه‌نويسي كه از نرم‌افزارهاي هر چند فشرده، ولي قدرتمند پشتيباني مي‌كند.
دسترسي بلا‌درنگ به داده‌هاي كاربر با استفاده از هسته قدرتمند چند وظيفه‌اي در پايين‌ترين سطح نرم‌افزار و نيز يك چارچوب واسط كاربر بسيار ساده در بالاترين سطح.
‌طراحي پايدار نرم‌افزار با استفاده از مدل برنامه‌نويسي اشياي مبتني بر كامپوننت، سيمبيان را به نرم‌افزاري جامع و خاص در طراحي الگوها و چارچوب‌هاي مختلف تبديل كرده است.
سازگاري با تجهيزات و فناوري‌هاي مختلف.
در پايين‌ترين سطح اين سيستم‌عامل، كامپوننت‌هاي اصلي قرار دارند كه شامل هسته (kernel) و كتابخانه كاربر است كه به برنامه‌هاي كاربردي سمت كاربر امكان مي‌دهد از هسته، درخواست‌هاي مختلفي بكنند.
سيمبيان داراي ساختاري موسوم به microkernel است. به‌گونه‌اي كه طراحان، كمترين نيازمندي‌هاي سيستم را در آن گنجانده‌اند تا كارايي بالايي داشته باشد.
در سطح دوم اين سيستم‌عامل، مجموعه‌اي از كتابخانه‌ها قرار دارند كه كارهاي مختلفي چون تغيير شكل و اندازه فونت‌ها، كار با بانك اطلاعاتي و فايل‌ها را به عهده دارند.
يك زيرسيستم بزرگ نيز براي كارهاي ارتباطي و شبكه‌اي وجود دارد كه شامل سه قسمت اصلي موسوم به ETel ،ESOCK و C32 است.
با استفاده از APIهاي ETel، برنامه‌هاي كاربردي مي‌توانند گستره وسيعي از گزينه‌ها را بدون‌توجه به ساختار خود تجهيزات و تجهيزات سرويس‌دهنده در اختيار كاربر نهايي قرار دهند. اين انعطاف‌پذيري بدين معني است كه توسعه‌دهندگان برنامه‌هاي كاربردي بدون توجه به نوع تجهيزات، سرويس‌ها و... مي‌توانند نرم‌افزارهاي خود را توسعه دهند. همچنين ESOCK يك Socket Server و واسط كاربر ميان كاربران و پروتكل‌هاي سمت سرور است.
C32 نيز كلاينت‌ها را از طريق يك واسط سريال RS232 به پورت سريال پياده‌سازي شده در كتابخانه‌هاي فريم‌ورك موسوم به comm server modules متصل مي كند.
همچنين براي انتقال اطلاعات در برد كوتاه از امكانات ديگري مانند بلوتوث، پورت USB و IrDA استفاده شده است. تعدادي موتور برنامه كاربردي (application engine) نيز براي برنامه‌هاي كاربردي معمول مانند تقويم، ذخيره آدرس‌ها و فهرست وظايف طراحي شده است.
زبانهاي برنامه نويسي براي Symbian  :
بدون شک زبان اصلي برنامه نويسي براي Symbian زبان C++ است اما زبانهاي مختلفي براي برنامه نويسي در اين سيستم عامل به وجود آمده اند . از جمله مهمترين زبانها مي توان به OPL ، Python ، Visual Basic ،  Perl و Personal Java اشاره کرد . هر يک از اين زبانها مي توانند امکانات کامل برنامه نويسي در Symbian را فراهم نمايند . رشد زبانهاي برنامه نويسي در اين سيستم عامل بسيار سريع مي باشد . به طوريکه نصف اين زبانها همين امسال وارد اين سيستم عامل شده اند و بدون شک اين رشد با ورود زبانهاي ديگر ادامه خواهد يافت . ابزارهاي برنامه نويسي مختلفي از جمله اديتورهاي متنوع نيز براي کار با اين زبانها به همراه شبيه سازهاي موبايل ( براي تست برنامه روي PC قبل از نصب آن روي موبايل ) به بازار عرضه شده است .